Knab lanceert de Zzp AI Monitor: 84% van de zelfstandig ondernemers gebruikt AI voor het werk en bij 44% is AI inmiddels een vast onderdeel van het werk of gaat de toepassing verder.
AI heeft in korte tijd zijn weg gevonden naar het werk van zelfstandig ondernemers. Uit de eerste Knab Zzp AI Monitor 2026 blijkt dat 84% van de ondervraagde zzp’ers AI voor het werk gebruikt en de helft dat dagelijks doet. De volgende stap is inmiddels ook zichtbaar: bij 44% is AI een vast onderdeel van het werk of gaat de toepassing verder, bijvoorbeeld doordat zelfstandig terugkerende taken met AI worden uitgevoerd.
Knab zal de Zzp AI Monitor jaarlijks uitbrengen om te volgen hoe zelfstandig ondernemers AI gebruiken en wat de technologie verandert aan hun werk en onderneming. De eerste editie laat zien dat het gebruik niet alleen breed is, maar ook snel toeneemt. Bij 74% van de ondervraagde zzp’ers is het AI-gebruik in één jaar toegenomen. Nog eens 15% gebruikte AI een jaar geleden helemaal niet.
Van experimenteren naar een vast onderdeel van het werk
Niet iedere ondernemer gebruikt AI op dezelfde manier. In de monitor onderscheidt Knab vijf niveaus van AI-gebruik. 40% van de zzp’ers experimenteert met AI of gebruikt het voor losse taken. Een derde, 33%, heeft AI inmiddels als vast onderdeel van het werk opgenomen. Nog eens 11% laat AI zelfstandig terugkerende taken uitvoeren of heeft delen van het werk rond AI ingericht.
Daartegenover gebruikt 16% van de ondervraagde zzp’ers geen AI voor het werk. 10% gebruikt geen AI en is daar ook niet in geïnteresseerd, terwijl 6% er wel voor openstaat.
Zzp’ers zeggen sneller en beter te werken
AI-gebruikers zijn overwegend positief over wat de technologie hun oplevert. 85% vindt dat AI helpt om sneller te werken en 82% zegt daardoor beter werk te leveren. Daarnaast ervaart 78% meer ruimte om zich verder te ontwikkelen. 71% vindt dat AI het werk leuker maakt.
De lagere werkdruk die vaak aan automatisering wordt gekoppeld, volgt minder vanzelfsprekend. 60% van de AI-gebruikers ervaart een lagere werkdruk. Voor vier op de tien geldt dat dus niet.
Eerste effecten vooral zichtbaar in het dagelijkse werk
De voordelen die zzp’ers ervaren, zijn op dit moment vooral zichtbaar in hun dagelijkse werkzaamheden. De invloed op de ontwikkeling van de onderneming is voor een meerderheid nog niet merkbaar: 60% van de AI-gebruikers ziet daar nog geen effect
.
Tegelijkertijd gebruikt een kleinere groep AI al om nieuwe zakelijke mogelijkheden te verkennen. 17% onderzoekt actief nieuwe kansen. 15% heeft de bestaande dienstverlening uitgebreid en ongeveer 15% heeft nieuwe producten of diensten toegevoegd. 9% zegt door AI op nieuwe manieren geld te verdienen.
“AI geeft veel zzp’ers een krachtigere motor, maar de meesten rijden er voorlopig dezelfde rondjes mee,” zegt Casper Zwart, onderzoeker bij Knab. “Ze werken sneller en beter, terwijl een kleinere groep AI inmiddels gebruikt om ook de route of bestemming van de onderneming te veranderen.”
De verwachtingen voor de komende jaren zijn groot. 79% van de ondervraagde zzp’ers verwacht dat AI binnen vijf jaar minimaal net zo normaal wordt als internet. De komende edities van de Knab Zzp AI Monitor moeten laten zien in hoeverre de snelle groei in gebruik en integratie zich ook vertaalt naar veranderingen in de onderneming.
Grote verschillen tussen sectoren
Hoe vaak zzp’ers AI gebruiken, hangt sterk samen met het soort werk dat zij doen. Van de zzp’ers die vrijwel niet achter een beeldscherm werken, gebruikt 33% AI. Onder ondernemers die bijna al hun werk achter een beeldscherm doen, is dat 93%. Die verschillen zijn ook terug te zien tussen sectoren.
In de ICT gebruikt 97% van de ondervraagde zzp’ers AI en doet 78% dat dagelijks. Ook in media en communicatie is het gebruik met 96% hoog, waarvan 66% dagelijks.
Aan de andere kant van het spectrum staat de bouw. Daar gebruikt 59% AI voor het werk en 29% dagelijks. In kunst en cultuur gebruikt 67% AI en 26% dagelijks. De sectorcijfers zijn gebaseerd op de acht sectoren met minimaal 30 deelnemers.
Volgens Knab betekent een lager gebruik niet automatisch dat ondernemers achterblijven. Generatieve AI sluit directer aan op digitaal kenniswerk dan op fysiek, ambachtelijk of sterk persoonlijk werk. Daardoor verschilt ook per beroep bij welke werkzaamheden AI daadwerkelijk iets kan opleveren.
Over het onderzoek
Voor de Knab Zzp AI Monitor 2026 vulden ruim 1.000 zelfstandigen een online vragenlijst in. De monitor gaat over de 868 deelnemers die aangaven zzp’er te zijn. Het veldwerk liep van 23 mei tot en met 5 juli 2026.
Vragen over toepassingen, tools, tijd, uitgaven en ervaren effecten zijn meestal alleen gesteld aan de 723 deelnemers die AI gebruiken. Bij meerkeuzevragen konden deelnemers meerdere antwoorden geven. De enquête is uitgevoerd onder zakelijke klanten van Knab. De uitkomsten zijn gebaseerd op zelfrapportage en verschillen tussen groepen zijn beschrijvend.